Het kaf van het koren scheiden of het belang van onverteerbare vezels

11-06-2017
door Yvana van den Hork

Ingeklemd tussen suiker en zetmeel zit een groep koolhydraten met de naam oligosacchariden, waarover we tot voor kort amper tot nooit wat over hoorden en veel mensen hebben nog steeds geen benul wat ze precies zijn.
Oligosacchariden zijn koolhydraten met 3 tot 10 enkelvoudige suikers, waardoor ze qua lengte precies tussen de eenvoudige suikers (mono- en disacchariden) en complexere zetmeelverbindingen (polysacchariden) in vallen.
Een aantal jaren geleden kwam er meer belangstelling voor deze bijzondere groep meervoudige suikers en wel omdat ze een belangrijke eigenschap delen: het menselijk spijsverteringskanaal is niet goed in staat deze soort koolhydraten af te breken.

Oligosacchariden komen van nature in veel planten voor. Planten, die veel oligosacchariden bevatten zijn witlof waaruit bijna alle inuline, die commercieel beschikbaar is, wordt gewonnen.
Andere planten, die ook inuline bevatten zijn de Jerusalem-artisjok, uien, prei, knoflook, peulvruchten, tarwe, gerst en asperges.
De gemiddelde Amerikaan krijgt slechts 3 gram hiervan binnen uit zijn dagelijkse voeding, terwijl de gemiddelde Europeaan het ietsjes beter doet met 3 tot 10 gram oligosacchariden per dag.

Ofschoon oligosacchariden strikt genomen eigenlijk tot de vezels gerekend kunnen worden omdat ze niet of amper worden verteerd, worden ze toch meestal niet als zodanig gekenmerkt.

Tot wel 90% van de oligosacchariden passeren ongehinderd de dunne darm zonder dat ze verteerd worden en dienen vervolgens in de dikke darm als voedsel voor de daar aanwezige darmbacteriën oftewel, het is een prebioticum.

Een prebioticum is een voedingsstof, die de groei van goedaardige darmbacteriën bevordert. Men dacht eerst dat alleen oligosacchariden tot de groep van prebiotica behoorden, maar later werd ontdekt dat ook resistent zetmeel en fermenteerbare vezels als voedsel dienen voor darmbacteriën.

Oligosacchariden raken in de belangstelling omdat ze de gezondheid van de mens bevorderen. Onderzoekers hebben ontdekt dat oligosacchariden een positieve invloed hebben op verstopping en de succesvolle opname van mineralen en vetten, maar eveneens een modulerende invloed hebben op de vetstoffwisseling, suikerstofwisseling en het immuunsysteem.

Vanwege deze interessante gezondheidsvoordelen van oligosacchariden en de geringe hoeveelheid die de meeste mensen van nature binnenkrijgen, worden deze in toenemende mate toegevoegd aan voeding en voedingssupplementen, met name inuline, fructo-oligosacchariden (FOS) en galacto-oligosacchariden (GOS).

Behalve in planten, wordt ook in moedermelk oligosacchariden aangetroffen en wel galacto-oligosacchariden (GOS) die ervoor zorgen dat babies een gezonde immuunsysteem ontwikkelen.

Ofschoon probiotica inmiddels erg populair zijn geworden vanwege de voor de hand liggende aanvulling op de darmflora, wijzen wetenschappers erop dat prebiotica even belangrijk zijn voor een goede darmgezondheid omdat bacteriën deze zo hard nodig hebben om te kunnen gedijen. Vandaar ook dat er gaandeweg ook bij het grote publiek meer belangstelling is gekomen voor prebiotica.

Wil de darmflora kunnen floreren, is een voldoende aanvoer van (onverteerbare) vezels nodig. Deze vezels vormen het voedsel voor de bacteriën, waardoor deze in goede gezondheid blijven en helpen micronutriënten beter door het lichaam op te laten nemen.

De belangrijkste prebiotische suikerverbindingen zijn galacto-oligosacchariden (GOS), fructo-oligosacchariden (FOS), inuline, mannan oligosacchariden (MOS) en andere natuurlijke ingrediënten zoals fructanen uit witlof, xylo-oligosaccharidn (XOS) en resistent zetmeel.

Hieronder volgt een korte uitleg van de meeste soorten oligosacchariden

FOS - fructo-oligosacchariden

FructoOligoSacchariden (FOS) zijn oplosbare vezels, die de algehele darmgezondheid bevorderen omdat ze door darmflora wordt gefermenteerd, waardoor specifieke nuttige stofjes ontstaan zoals melkzuur en korte vetzuren (SCT) zoals acetaat, propionaat en butyraat (boterzuur).
Deze korte vetzuren zorgen voor een goede zuurbalans in de darm en ontmoedigen de groei van kwaadaardige bacteriën, verhinderen de absorptie van giftige ammoniumverbindingen en hebben zelfs een gunstige invloed op de botgezondheid omdat ze de opname van voedingscalcium bevorderen.
Bovendien blijken deze korte vetzuren de celwand in de darm gezond te kunnen houden en de vetstofwisseling te verbeteren.

MOS - mannan-oligosacchariden

Mannose of mannan-oligosacchariden (MOS) blijken zowel een helend effect op de darmen als op het algehele lichaam te hebben, waardoor het algehele welzijn bevorderd wordt en men zich energieker voeldt en daardoor ook beter presteert.
De meeste mannose wordt gewonnen uit de celwand van de gist Saccharomyces cerevisiae.
Juist deze vorm, zoals aanwezig in de celwand van Saccharomyces is het meest effectief in het binden van pathogenen. Dat geldt niet alleen voor de dikke darm, maar ook voor de blaas, waar mannose als een soort van lokmiddel werkt waardoor bacteriën zich niet aan de blaaswand hechten, maar aan mannose en zo gemakkelijk uitgeplast kunnen worden.
Mannose blijkt met name werkzaam te zijn tegen Salmonella, E.coli, en Clostridia bacteriën.

GOS - galacto-oligosacchariden

Uit onderzoek is gebleken dat galacto-oligosacchariden (GOS) met name de groei van gezondheidsbevorderende probiotica bevorderen.
De darmflora van babies die borstvoeding kregen, bleek behoorlijk te verschillen van die van babies die flesvoeding ontvingen.
Babies die borstvoeding ontvingen hadden een veel hoger gehalte aan Bifidobacteriën, wat wordt toegeschreven aan 'bifidogene' factoren, zoals GOS.
Het zijn vooral de bifidobacteriën die van groot belang zijn voor babies en peuters omdat zij daar het allergrootste aandeel in hebben en ook de grootste invloed hebben op de darmgezondheid van de allerkleinsten evenals op de ontwikkeling van het immuunsysteem.

Later als we volwassen zijn, blijkt GOS nog een andere vrij onverwachtse rol te spelen. Natuurlijke GOS zoals die aangetroffen wordt in doperwten blijken een verzadigend effect te hebben.

Wanneer GOS in de dikke darm wordt gefermenteerd ontstaan korte-ketenvetzuren zoals propionaat, azijnzuur, melkzuur en boterzuur, die belangrijk zijn voor een goede darmgezondheid omdat ze de zuurgraad van de darm verlagen.

Wanneer mensen ouder worden, neemt het aandeel van Bifidobacterium in de darmflora af. Vandaar dat ouderen kunnen profiteren van suppletie met GOS omdat die ook dan nog een stimulerende invloed heeft op de groei van bifidobacteriën in de darm. Hierdoor wordt de ontlasting ook dikker en wordt met name calcium ook beter opgenomen. Uit onderzoek is gebleken dat galacto-oligosacchariden (GOS) met name de groei van gezondheidsbevorderende probiotica bevorderen.
De darmflora van babies die borstvoeding kregen, bleek behoorlijk te verschillen van die van babies die flesvoeding ontvingen.
Babies die borstvoeding ontvingen hadden een veel hoger gehalte aan Bifidobacteriën, wat wordt toegeschreven aan 'bifidogene' factoren, zoals GOS.
Het zijn vooral de bifidobacteriën die van groot belang zijn voor babies en peuters omdat zij daar het allergrootste aandeel in hebben en ook de grootste invloed hebben op de darmgezondheid van de allerkleinsten evenals op de ontwikkeling van het immuunsysteem.

Later als we volwassen zijn, blijkt GOS nog een andere vrij onverwachtse rol te spelen. Natuurlijke GOS zoals die aangetroffen wordt in doperwten blijken een verzadigend effect te hebben.

Wanneer GOS in de dikke darm wordt gefermenteerd ontstaan korte-ketenvetzuren zoals propionaat, azijnzuur, melkzuur en boterzuur, die belangrijk zijn voor een goede darmgezondheid omdat ze de zuurgraad van de darm verlagen.

Wanneer mensen ouder worden, neemt het aandeel van Bifidobacterium in de darmflora af. Vandaar dat ouderen kunnen profiteren van suppletie met GOS omdat die ook dan nog een stimulerende invloed heeft op de groei van bifidobacteriën in de darm. Hierdoor wordt de ontlasting ook dikker en wordt met name calcium ook beter opgenomen.

XOS - Xylo-oligosaccharides

Xylo-oligosacchariden ofwel XOS zijn prebiotische vezels die voor een regelmatiger stoelgang kunnen zorgen. XOS-oligosacchariden worden verteerd door de darmbacteriën, die er goed op gedijen en dat geldt opnieuw met name voor bifidobacteriën.
Dankzij een verbeterd evenwicht in de darmen wordt niet alleen de stoelgang verbeterd, maar ook de stofwisseling zoals dat er minder vetten in de lever worden aangemaakt, meer cholesterol wordt uitgescheiden en mineralen en andere micro-nutriënten beter worden opgenomen. Dankzij een beter uitgebalanceerde darmflora zijn de gevolgen van diabetes type 2 ook minder extreem.

XOS is een van de vele verschillende typen oligosacchariden, zoals de bekende fructo-oligosacchariden (FOS), galacto-oligosacchariden (GOS), raffinose en inuline. In tegenstelling tot de meeste andere oligosacchariden, die allemaal de groei van darmflora bevorderen, is XOS in staat om met name de groei van bifidobacteriën te bevorderen.

XOS wordt beschouwd als een van de krachtigste prebiotica omdat het zo goed in staat is om de balans in het 'ecosysteem' van het darmkanaal te bevorderen.