Homocysteïne, de echte boosdoener

25-09-2016
door Yvana van den Hork

Vanaf de jaren 50 zijn we bang gemaakt voor cholesterol omdat het eten ervan slecht zou zijn voor onze gezondheid. Deze angst was gebaseerd op onderzoeken, die door Ancel Keys werden uitgevoerd door het voedingspatroon in zeven zorgvuldig uitgezochte landen te vergelijken, waarop hij concludeerde dat dierlijk vet ongezond is en plantaardig vet gezond, waarna cholesterol in de ban werd gedaan.
Kort daarna werd wereldwijd een ban uitgevaardigd op het eten van dierlijk vet en cholesterol en gaven mensen het eten van echte boter, volvette melk en eieren op en vervingen die door margarine en magere melk.  

Gelukkig was niet iedereen overtuigd en sommige onderzoekers bleven onderzoeken wat nu echt de oorzaak was van hartziekten en aderverkalking.
Een zo'n onderzoeker, genaamd McCully keek op van de dood van een 8-jarige jongen met de zeldzame ziekte homocysteïnurie, die aan een hersenbloeding overleed.
Bij homocysteïnurie blijkt sprake te zijn van een genetisch defect waarbij het aminozuur homocysteïne niet goed kan worden omgezet in de lever en daardoor giftige bloedwaardes bereikt. Na deze jongen werden nog een aantal andere even zeldzame gevallen ontdekt. In elke patiënt met homocysteïnurie vertoonden de aders van deze kinderen afwijkingen: deze waren hard en niet elastisch, wat de kans op hartaanvallen en hersenbloedingen aanzienlijk verhoogt.
In de meeste gevallen sterven de patiënten op jonge leeftijd omdat ze last krijgen van bloedklonters in de hersenen, het hart of de nieren. Bloedklonters of plaques zijn ook typisch voor lijders aan aderverkalking. Deze kinderen hadden allemaal een abnormale vorming van bloedplaatjes, waardoor sneller bloedklonters kunnen vormen.
Op de een of andere manier was er een verband tussen de vorming van hoge homocysteïne waardes in het bloed en de snellere aaneenklontering van bloedplaatjes.

Na een aantal jaren onderzoek bleek vrij toevallig dat supplementeren met vitamine B6 een dramatisch gunstige invloed had op sommige van deze patiënten. Sterker nog, ze bleken te genezen van hartziekte. Korte tijd later bleken andere patiënten op te knappen door toediening van vitamine B12 en/of foliumzuur.
Zo vielen weer andere stukjes van de puzzel op zijn plaats. Helaas werden de resultaten van McCully's onderzoek genegeerd omdat in die tijd alle aandacht uit ging naar cholesterol als oorzaak voor hartziekte.

Waarom was McCully niet overtuigd door de cholesterol hypothese? Heel simpel: cholesterol is zo'n belangrijke stof in het lichaam voor de stofwisseling en lichaamsopbouw dat het onmogelijk is te geloven dat zo'n stof giftig zou kunnen zijn voor bloedvaten.  
Dit was domweg niet logisch. Vandaar dat hij alles op alles zette om de echte oorzaak voor hartziekten en zo plantte hij het zaadje voor de theorie dat hartziekte door ontstekingen ontstaan wat leidt tot opeenhoping van bloedplaatjes.

We mogen dankbaar zijn voor onderzoekers als McCully die koppig doorploeterden terwijl ze uitgelachen werden. Hij kreeg geen onderzoeksgeld meer en verloor uiteindelijk zelfs zijn baan!
Gelukkig is de cholesterol mythe nu verworpen en vervangen door de betere theorie dat aders verkalken vanwege overmatige homocysteïneproductie.
Andere oorzaken voor een te hoog homocysteïnegehalte zijn voedingsfactoren zoals roken, overmatig consumptie van transvetten of voeding die bereid is bij een te hoge temperatuur, koffie en/of alcohol en een te geringe inname van groenten.
Sommige medicijnen waaronder met name anti-conceptie kan ook zorgen voor uitputting van B-vitamines en trimethylglycine en als gevolg daarvan ook een chronisch te hoge homocysteïnespiegel.

Voor iedereen wiens dieet wat beter zou kunnen zijn of wie anticonceptie gebruikt, is extra inname van B-vitamines en meer specifiek vitamines die het homocysteïneniveau verlagen een zeer goed idee om zo het risico op hart- en vaatziekten te verlagen.

Voor veel biochemische processen in het lichaam zijn methylgroepen nodig, waaronder de aanmaak van creatine fosfaat in spiercellen als verlaging van homocysteïne. Methyldonors zoals aanwezig in TMG en foliumzuur zijn nodig om homocysteïne om te zetten in methionine evenals dat ze vereist zijn bij de aanmaak van RNA en DNA, beiden essentieel voor celdeling.
De methylering van homocysteïne wordt geremd door het niet adequaat functioneren van bepaalde sleutelenzymen, een slecht dieet, overmatig koffie, alcohol- en tabaksmisbruik. Een slechte methylering leidt tot abnormale celdeling en verhoogde homocysteïne niveaus, een giftig aminozuur wat in verband wordt gebracht met hart en vaataandoeningen.