Minder zout eten, is dat belangrijk? Minder zout eten, is dat belangrijk? De voordelen en nadelen van zout voor je gezondheid.

Minder zout eten, is dat belangrijk?

In ons laatste blogartikel heb ik geschreven over de gevaren van uitdroging bij een hittegolf . Daarbij werd ook opgemerkt, dat ons lichaam niet alleen vocht verliest, maar ook zouten. Alsof het niet al duidelijk genoeg is, zult u bij een hittegolf niet alleen meer water maar ook meer zout moeten consumeren.

Omdat we vrijwel dagelijks er het goed bedoeld advies krijgen om minder zout te eten omdat de gemiddelde mens er te veel van binnenkrijgt uit gemaksvoeding, zou je bijna vergeten hoe belangrijk mineralen zijn, en meer specifiek hoe belangrijk natrium is voor onze gezondheid.

Waarom we niet zoveel zout moeten eten

Wanneer in het bloed veel zout aanwezig is, trekt het extra water aan, waardoor het bloedvolume stijgt. Wanneer er extreem veel bloed door je aderen stroomt, kan je bloeddruk wel eens te veel stijgen.
Zelfs wanneer je geen last hebt van een te hoge bloeddruk, kan een lagere zoutinname helpen om de natuurlijke stijging van de bloeddruk tegen te gaan die vanzelf omhoog gaat als je ouder wordt. Hierdoor denkt men dat de kans op allerlei nare ziekten zoals hartaanval, hartfalen, hersenbloeding, nierziekte, osteoporose, maagkanker en hoofdpijnklachten vermindert.
En uiteraard is welbekend dat een te hoge zoutinname er toe leidt dat je te veel vocht vast gaat houden, wat heel ongemakkelijk kan zijn.

 Terwijl de Amerikaanse (en Nederlandse) Hartstichting adviseert om niet meer dan 1500mg natrium (ofwel <4g zout) binnen te krijgen, blijkt 95% van de wereldbevolking een anderhalf tot 3x zoveel zout binnen te krijgen tussen 6g en 12g per dag.
Het advies om veel minder dan 6g zout te consumeren blijkt niet ondersteund te worden door diverse onderzoeken op testpersonen, noch door bewijs uit observatie-onderzoek (waarbij niet wordt ingegrepen, maar alleen wordt geobserveerd wat er mensen op medisch gebiet overkomt). In feite blijkt een inname, die onder 5,8 gram zout per dag ligt, al tot gezondheidsklachten te leiden, waardoor het zogenaamde renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) dat de bloeddruk regelt, ontregeld raakt en er ook te veel vocht vast gehouden wordt en zelfs mensen kunnen overlijden.

Waarom is natrium belangrijk?

Natrium is een belangrijk elektroliet in het vocht rondom de cel. Een van de gezondheidsvoordelen van natrium is dat het een rol speelt bij veel enzymprocessen en bij de samentrekking van spieren. Natrium is belangrijk voor het handhaven van de osmotische waarde en een normaal vloeistofgehalte in ons lichaam.
Andere belangrijke gezondheidseffecten zijn een verbeterde werking van het hart, zenuwstelsel en glucose-opname.
Natrium is ook nodig om het bloedvolume te stabiliseren en bij een tekort aan natrium kunnen veel lichaamsfuncties wegvallen of tenminste niet goed uitgevoerd worden.
Als elektroliet regelt natrium het vochtgehalte in het lichaam en zorgt voor de zenuw-impulsoverdracht evenals het goed functioneren van de zenuwen in het lichaam.
Kortom, natrium is een essentieel onderdeel van het menselijk dieet voor een goede celfunctie en werking van het centraal zenuwstelsel.

Gezondheidsvoordelen van natrium

Natrium is in kleine hoeveelheden aanwezig in vrijwel elk voedingsmiddel. Wanneer het als gewoon keukenzout wordt toegevoegd, verbetert dat niet alleen de smaak, maar kan het ook een belangrijk aandeel leveren van de natriumbehoefte in ons dieet.
Klaarblijkelijk vergeten we wel eens hoe een normale zoutinname ook goed is voor onze gezondheid, dus laten we eens opsommen welke gezondheidsvoordelen natrium biedt voor onze gezondheid!

Natrium regelt de vochtspiegel
Natrium is een van de belangrijkste mineralen als het om het regelen van de vochtspiegel in het lichaam gaat. Natrium en vochtbalans zijn sterk aan elkaar verbonden. Via het natriumkanaal wordt water de lichaamscellen binnen gelaten en zo wordt ook de hoeveelheid extracellulair vocht in het lichaam geregeld.

Natrium voorkomt zonnesteken
Een zonnesteek wordt veroorzaakt door het falen van het hitte-regulerend systeem in het lichaam. Deze vorm van hitte-uitputting wordt veroorzaakt door een langdurige blootstelling aan te hoge buitentemperatuur. Deze blootstelling zorgt ervoor dat het lichaam niet langer in staat is om de eigen lichaamstemperatuur stabiel te houden.
Dit wordt des te erger wanneer het lichaam te veel vocht en zouten heeft verloren. Vandaar dat natrium ook een belangrijke rol speelt in het voorkomen van een zonnesteek. Daarom doet u er goed aan om behalve water, ook vloeistoffen te drinken met zowel zout als suiker wanneer u een zonnesteek wilt voorkomen. Daarbij blijkt met name het vruchtensap van mango's erg effectief te zijn.
Een goede natrium- en vochtbalans is nog belangrijker voor duursporters of voor mensen met een zwaar lichamelijk beroep danwel die om andere redenen veel bewegen.

Natrium verbetert de hersenfunctie
De hersenen zijn heel gevoelig voor een verandering van het natriumgehalte van het lichaam. Bij een tekort raken mensen verward en lusteloos.
Natrium zorgt ervoor u scherp kunt blijven denken en is ook belangrijk voor een goede ontwikkeling van de hersenen omdat het verantwoordelijk is voor veel hersenfuncties.

Natrium biedt verlichting bij spierkramp
Spierkramp komt het vaakst voor tijdens de warme zomermaanden vanwege een disbalans in het elektrolietenniveau en uitdroging.
Naast de toevoer van voldoende vocht, is de inname van voldoende natrium ook belangrijk om er voor te zorgen dat het lichaam genoeg elektrolieten bevat.

Natrium hydrateert de huid
Natrium is belangrijk voor de hydratering van de huid en wordt daarom ook in veel anti-verouderingszalfjes gebruikt. Natrium hydrateert zowel de huid als dat het bescherming biedt tegen vrije radicalen die het verouderingsproces versnelt. Met andere woorden zorgt natrium er dus voor dat het de huid jong en gezond houdt.

Natrium verbetert de opname van glucose
Natrium vergemakkelijkt de glucose-opname door lichaamscellen, wat van belang is voor een goede energievoorziening van lichaamscellen.

Natrium is belangrijk voor de zuur-base-balans
Natrium is in staat om de zuur-base balans te beïnvloeden door het gehalte aan fosfaten te manipuleren, waardoor ook de nieren worden gestimuleerd om meer of juist minder vaak te urineren.

Natrium regelt de vochtbalans
Een van de belangrijkste gezondheidsvoordelen van natrium is de mogelijkheid om de osmotische druk te beïnvloeden, waardoor er meer of minder vloeistof in de lichaamscellen aanwezig is.

Natrium bepaalt de ionenbalans
Natrium kan een verbinding aangaan met chlorides (keukenzout) of met bicarbonaat (dubbelkoolzure soda) waardoor er een balans ontstaat tussen twee soorten ionen, die enerzijds positief en anderzijds negatief geladen zijn.

Natrium kan de bloeddruk beïnvloeden
Natrium zorgt ervoor dat de hartspier zich normaal kan samentrekken. Daarom is natrium van groot belang voor het handhaven van een gezonde bloeddruk van het lichaam, waarbij gezegd moet worden dat een extreem hoog natriumgehalte de bloeddruk te hoog kan opstuwen en tot serieuze gezondheidscomplicaties kan leiden.

Natriumzout is belangrijk voor een goede spijsvertering
Natriumzout speelt een belangrijke rol in de spijsvertering en voedselopname. Zo activeert natrium al in de mond het speekselenzym amylase. Wanneer je gezouten voedsel eet, zorgt het zout erin ervoor dat de smaakpapillen in de tong het voedsel kunnen proeven.
Zout (NaCl) is verder ook van belang voor de spijsverering omdat het chloride erin, in de maag wordt omgezet naar waterstofchloride (HCl), wat het hoofdingrediënt is van maagzuur. Met andere woorden, dankzij zout kunnen we ons voedsel beter verteren.

Zouttekort

Een tekort aan zout ofwel natrium treedt op wanneer het lichaam niet in staat is om genoeg natrium te absorberen of vast te houden.
Dit gebeurt meestal bij hoge buitentemperaturen, waardoor het lichaam hevig gaat zweten en naast vocht ook veel zouten kwijt raakt zodat het uitgedroogd raakt.
Bij een ernstig natriumtekort kan het lichaam in shock raken wanneer de bloeddruk te dramatisch daalt.

De 3 belangrijkste gevolgen van een natriumtekort zijn spierkrampen, maagdarmbezwaren en verminderde hersenwerking.
Spierkrampen komen voor omdat spieren gemakkelijker vermoeid raken wanneer de natriumspiegel erg laag is. Spierzwakte en het spastisch reageren van de spieren zijn ook symptomen van natriumtekort.
Wanneer er door natriumtekort de maag en darmen van streek raken, is sprake van een verlies aan eetlust, misselijkheid en moeten we soms zelfs overgeven. In dat geval leidt dat tot een nog ernstiger natriumtekort.

Als gevolg van een natriumtekort werken onze hersenen ook minder goed omdat in tegenstelling tot het lichaam, er voor de hersencellen niet veel ruimte is om in omvang toe te nemen.
Hierdoor functioneren onze hersenen al heel snel veel slechter bij een natriumtekort en kan er sprake zijn van hoofdpijn,lusteloosheid, vermoeidheid en verwarring. Wanneer het natriumtekort nog erger wordt, raken we geïrriteerd en gaan we hallucineren.
We verliezen dan ons bewustzijn, raken dan in coma en kunnen in het ergste geval zelfs overlijden aan te lage natriumspiegel in het bloed.

De aard van de symptomen zijn in grote mate afhaneklijk van de ernst van het natriumtekort. Wanneer de natriumspiegel langzaam maar gestaag daalt, kan het voorkomen dat iemand er amper wat van merkt.
De leeftijd speelt hierbij ook een belangrijke rol. Een ouder iemand zal meer last hebben van een lage natriumspiegel dan een jongere.
En uiteraard speelt de gezondheidstoestand hierbij ook een belangrijke rol: een chronisch zieke zal ook ernstiger ziekteverschijnselen tonen bij een ernstig natriumtekort.

Overmatige zoutinname

Wanneer iemand te veel zout eet, kan een overmaat aan zout leiden tot het vasthouden van te veel vocht en een hogere bloeddruk.
Zolang het zout ook maar weer wordt uitgeplast, is zout in het algemeen niet giftig voor het lichaam.
Mensen die nierklachten hebben of aan oedeem lijden, doen er goed aan om goed op de zoutinname te leten.

Ofschoon natrium dus een essentiële voedingsstof is, kan een te hoge zoutinname een veelvoud aan klachten veroorzaken, tot aan maagkanker toe.
Een hogere zoutinname leidt behalve tot een hoge bloeeddruk ook tot het opzwellen van zenuwweefsels en zenuwen en hersenoedeem. In zeer ernstige gevallen kan een overmatige inname (net zoals een tekort) leiden tot een coma.

Wanneer supplementeren met zout?

Supplementeren met zout is vooral nodig wanneer je overmatig veel zweet, een zonnesteek dreigt te krijgen of leidt aan een bijnieraandoening.

Zout en migraine
Verrassend genoeg kan het zomaar zijn dat migrainelijders baat hebben bij inname van meer zout. Uit een onderzoek met bijna 9000 volwassenen, die regelmatig last hadden van hoofdpijn, bleek dat mensen met een iets hogere zoutinname, minder vaak last hadden van hoofdpijn dan zij met een lage zoutinname.

Deze relatie bleek niet afhankelijk te zijn van de leeftijd of het geslacht. Bij vrouwen was het wel zo dat vrouwen met een lager (relatief) lichaamsgewicht meer baat hadden van een hogere zoutinname dan vrouwen met een hoger (relatief) lichaamsgewicht. Bij mannen was dat niet zo.
Kortom, er blijkt een omgekeerd verband te zijn tussen de frequentie van hoofdpijn/migraine-aanvallen en de zoutinname.
De verrassing zit er hier in dat dit volledig indruist tegen het algemeen gegeven advies aan migraine-lijders om vooral minder zout te consumeren.
Immers, er is bij eerder onderzoek geconstateerd dat migrainelijders een hoger natriumgehalte in hun hersenvocht bleken te hebben. Sterker nog, toediening van extra zout bleek bij sommigen juist te leiden tot een migraine-aanval!
Een mogelijke verklaring kan zijn dat mensen die een consistent normaal-hoge zoutinname (dus niet veel te hoog of te laag) hebben daardoor minder fluctuaties ervaren in de natriumspiegel, die daarom zelden veel te hoog noch te laag wordt.
Als dit waar is, lijkt het er op dat het beste advies voor migraine lijders is om eens te experimenteren met je dagelijkse natriuminname en deze voor langere tijd naar een hogere of juist lager niveau te brengen als je weet dat je respectievelijk weinig tot juist flink veel zout consumeert.
Vrouwen, die altijd op een heel specifiek deel van hun cyclus last krijgen van migraine-aanvallen moeten zeker experimenteren met het verhogen van de zoutinname omdat er een verband blijkt te zijn tussen een hoge progesteronspiegel een een slechter werkend aldosteronhormoon, waardoor het lichaam meer natrium dan normaal kwijt raakt.

Bronnen van natrium in levensmiddelen
De beste bronnen van natrium zijn appels, gewoon keukenzout, zelfgemaakte soep, kool, eidooiers, peulvruchten en bananen.
Zelfs wortelen, dubbelkoolzure soda en bakpoeder, knolrapen, bladgroenten en erwten zijn goede bronnen van natrium.
Kaas, gerookte vis, zoute vleeswaren, zoute snacks, tafelzuur en sauzen bevatten ook ruime hoeveelheden natrium, maar zijn een slechtere keus omdat er ook andere gezondheidsbezwaren aan kleven.
Gelukkig wordt natrium, in tegenstelling tot sommige andere vitamines en mineralen, niet gedenatureerd door hitte en is dus bestand tegen hoge temperaturen, zonder dat de werkzaamheid verloren gaat.

Kortom, natrium is belangrijker voor onze gezondheid dan we ons realiseren. De meesten van ons hoeven zich dus geen zorgen te maken dat ze te veel zout gebruiken, tenzij u behoort tot de kleine groep mensen waarbij een te hoge bloeddruk met 100% zekerheid veroorzaakt wordt door een te hoge zoutinname of wanneer uw nieren niet goed werken.
Meestal slaagt ons lichaam er zeer goed in om als vanzelf niet te veel of te weinig zout te eten of kwijt te raken, maar soms kan het zeker nuttig zijn om meer zout te eten, zoals tijdens een hittegolf of wanneer u regelmatig last heeft van met name hormonaal beïnvloede migraine-aanvallen.

Aan artikel gerelateerde producten

Get every new article on your mail