Scoliose en kyfose, hoeveel invloed heeft het op je fitheid? Lichaamshouding en sportprestaties.

Scoliose en kyfose, hoeveel invloed heeft het op je fitheid?

Eén van 's werelds bekendste personal trainers en onderzoekers, Brat Contreras, die befaamd is vanwege zijn baanbrekend werk (en onderzoek) op het gebied van billentraining waardoor hij de "Glute Guy" wordt genoemd, schreef het volgende:
"Het is mijn eraring als personal trainer, dat de hele godganselijke wereld zich blind staart op de een of andere disbalans, een anatomische afwijking of andere stoornis, die ontdekt is door een vorige trainer, fysiotherapeut, chiropracter, dokter of manueel therapeut. Bijna iedereen die zich bij mij meldt, heeft wel een bijsluiter met fysieke problemen waar ze mee kampen, zoals billen die niet meer weten wat ze moeten doen (gluteal amnesia), beenlengteverschillen, een verdraaiing van het bekken of heupbuigers, die te strak staan.  

Wanneer ik ze dan vervolgens onderzoek, constateer ik dat er eigenlijk niets aan ze mankeert, waarop deze cliënten megasterk en gespierd worden, zonder dat de problemen waar ze gewag van maakten in hun 'blijsluiter' ze in de weg staat.
Geen enkel lichaam is perfect symmetrisch; dat is nu eenmaal niet zoals ons lichaam is gebouwd.

Een sprekend voorbeeld is Usain Bolt. Hij heeft last van scoliosis en een rechterbeen dat een dikke centimer korter is dan zijn rechterbeen, wat de vermoedelijke oorzaak is waarom zijn rechterbeen de grond raakt met wel 13% meer kracht dan zijn linkerbeen dat doet. Dit is vergeleken met alle andere topatleten veruit het grootste krachtverschil.  Ook duurt het contact met de grond 14% minder lang voor hetzelfde rechterbeen als zijn linkerbeen dat doet. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat een poging om deze  disbalans te 'repareren' hem alleen maar trager zou maken en dus ook minder succesvol.

Soms is het de moeite waard om aandacht te besteden aan een asymmetrisch lijf, maar soms is het onbelangrijk. Wanneer je training een goede balans heeft tussen bilaterale (tweebenig of -armig) en unilaterale (enkelzijdig) oefeningen, je uitvoering er in het algemeen goed uit ziet en je geen pijn krijgt van het trainen, stop dan met je zorgen te maken en plak niet dat labeltje "stoornis" op jezelf. Het zou zo maar kunnen dat je veel meer uit je lijf kan halen dan je vorige trainer, arts of therapeut je heeft willen laten geloven. "

Dankzij deze ontboezeming begonnen we ons af te vragen: wanneer is een anatomische afwijking belangrijk genoeg om je er zorgen over te maken en wat kan je er zelf aan doen?
Omdat er zoveel afwijkingen zijn, is het wel zo handig om ons te richten op die waar Usain Bolt last van zou hebben: scoliosis evenals kyfose en lordose die ermee samenhangen. Wat zijn dat precies voor aandoeningen?

Alledrie de aandoeningen scoliose, kyfose en lordose zijn afwijkingen aan de ruggengraat en wel de kromming ervan.

Wat zijn ruggengraatafwijkingen?

Wanneer je het lichaam van achteren bekijkt, is een normale rugengraat kaarsrecht.
Bij scoliose is sprake van een zijwaartse kromming. Hierdoor lijkt het alsof het lichaam naar één kant leunt. Dit moet niet verward worden met een slechte lichaamshouding.
Wanneer de zijwaartse kromming groter is dan 10 graden is ook officieel sprake van scoliose. Dan kan de ruggengraat er uit zien als een letter 'C" of zelfs een "S". Sommige botten in een scoliotische ruggengraat kunnen ook geroteerd zijn, waardoor het middel en schouder er ongelijk uit ziet.

Wanneer je het lichaam van opzij beijkt, zijn er een aantal krommingen te zien: bij de borst is een bolling  (kyfose) en bij de onderrug een holte (lordose) te zien.  Wanneer deze kromming extreem is in de bovenrug, heet dat hyperkyfose (of gewoon kyfose). Bij een extreme kromming in de onderrug heet dit hyperlordose.

Welke nadelige gevolgen kan een scoliose hebben?

Rugpijn is de meest algemene klacht bij scoliose. Meestal is de pijn niet zo heel ernstig en beperkt het de lijder eraan niet in het dagelijks leven of bij het uitoefenen van een sport. Maar sommigen hebben meer rugpijnklachten dan anderen.
Patiënten met ernstige rugklachten zouden onderzocht moeten worden op andere oorzaken van de rugpijn dan alleen scoliose. Zo blijken oudere mensen vaak last te hebben van artritis of een afwijking aan een ruggewervel.
Bij ernstige scoliose kan sprake zijn van een verminderde longfunctie vanwege een verdraaiing van de ribbenkast.

Wat is de oorzaak van scoliose?

In meer dan 80% van de gevallen is er geen specifieke oorzaak bekend. In dat geval wordt gesproken van een "idiopathische scoliose" oftewel "met onbekende oorzaak". Wanneer de oorzaak wel bekend is, kan dat variëren van aangeboren ruggengraatafwijkingen, neurologische ziekten, spierziekten, erfelijke aandoeningen (Marfan's of Down Syndroom) en een veelvoud van andere oorzaken zoals infecties en breuken, waarbij de ruggengraat betrokken is.

Waar krijg je géén scoliose van?

Er gaan veel verhalen rond over scoliose en een van de hardnekkigste is dat je het zou krijgen van het dragen van zware boekentassen, te fanatiek sporten, verkeerd staan of liggen, calciumgebrek of door kleine beenlengteverschillen.

Moet ik me zorgen maken?

Scoliose is nooit normaal, maar een milde scoliose kan volstrekt onschuldig zijn. Een steeds erger wordende scoliose kan beter wel behandeld worden. Idem dito voor kyfose en lordose : een geringe afwijking is normaal, maar extreme krommingen kunnen problematisch zijn.

Is het noodzakelijk om een operatie te ondergaan?

Wanneer de scoliose groter is dan 20 tot 30 graden en deze ook aantoonbaar ernstiger wordt, dient deze behandeld te worden met een corset of een operatie. Maar wanneer de kromming plaasts vindt over een redelijke lengte (dwz. over meer dan 6 ruggenwervels) en de lichaamshouding er vrij normaal uit ziet, is er geen operatie nodig, tenzij er een kromming van 40 tot 60 graden ontstaat.
Bij een kyfose die groter is dan 50 tot 60 graden, is een corset of operatie ook verstandig.
Voor lordose is zelden tot nooit ingrijpen vereist.

Waar dient iemand met scoliose of kyfose op te letten bij sportschoolbezoek?  

Zoals vaker geldt voor iets wat uw gszondheid of fitheid aangaat, is het belangrijk om zonodig een fysiotherapeut te raadplegen over uw specifieke probleem. Maar als u momenteel geen fysiotherapeut heeft en toch zelf aan de slag wilt, volgen hier een aantal tips om uw lichaamshouding te verbeteren en de kansen op rugklachten te verminderen.

Wanneer u scoliosis heeft, is het belangrijk om meer rek- en strekoefeningen te doen voor het holle deel van de kromming.
Voor het bolle deel van de kromming dient u juist extra krachtoefeningen te doen om de spieren aan die zijde te verstrerken.

Wanneer u kyfose heeft, zult u meer moeite hebben met oefeningen boven het hoofd, met name met shoulder presses, de zittende triceps extension en de overhead squat (kniebuigen met de halter boven het hoofd). U heeft dan baat bij extra oefeningen voor de boven- en onderrug zoals 'low rows', lateral pull downs. Ook dient u extra rekoefeningen te doen voor de hamstrings en de heupbuigers.

Wanneer u lordose heeft, zult u last hebben van zwakke buikspieren, hamstrings en bilspieren, waardoor u meer moeite zult hebben met kniebuigen, Roman chair oefeningen en staande military presses. Om hier beter in te worden, dient u meer aandacht te besteden aan buikspieroefeningen zoals crunches, zittende leg press en leg curls. Ook dient u extra rekoefeningen te doen voor de heupbuigers en onderrug.

Kortom, het lijkt erop dat wanneer u lijdt aan een van deze aandoeningen, u niet uniek bent. Ofschoon het tot gevolg zal hebben dat u meer aandacht dient te besteden aan een correcte uitvoering en aan uw herstel (foamroller, rekken en massage) is het alleszins mogelijk om uw persoonlijk beste resultaat te bereiken. En wie weet, als uw afwijking niet te groot is en u begaafd genoeg bent, beter te presteren dan alle anderen: immers, Usain Bolt heeft laten zien dat het kan!

Get every new article on your mail