Wat is PSA?

Wat is PSA?

Elk jaar krijgen talloze mannen te horen dat hun PSA-waarde te hoog is nadat ze een PSA-test hebben ondergaan. Prostaatkanker is de belangrijkste en zorgwekkendste oorzaak voor een verhoogde PSA-waarde.
Prostaatkanker is maar een van de vele mogelijke oorzaken voor een verhoogde PSA-waarde. Vrijwel alles wat de prostaat irriteert leidt tot een (tijdelijke) verhoging van de PSA-waarde.

Wat is PSA precies? PSA ofwel prostaat-specifiek antigeen is een eiwit dat door de prostaat zelf wordt geproduceerd en in het bloed wordt aangetroffen.
Dankzij een PSA-bloedtest kan prostaatkanker vroegtijdig worden opgespoord, zodat het eigenlijk een vanzelfsprekendheid lijkt om zo'n test te ondergaan.
De meeste soorten prostaatkanker groeien heel langzaam, zodat een PSA-test het leven kan redden van nogal wat mannen bij wie prostaatkanker anders niet opgemerkt zou worden.
Er zitten echter ook nadelen aan een PSA-test. Die hebben er vooral mee te maken dat een te hoge PSA-waarde lang niet altijd betekent dat er een gezondheidsrisico aan kleeft. Sommige mannen zullen daarom ten onrechte zich laten opereren of bestralen, wat het risico met zich mee brengt dat mannen voor de rest van hun leven last zullen hebben van erectiestoornissen of incontinentie.

Wat elke man zou moeten weten voor hij een PSA-test laat doen

Een lage PSA-waarde is goed nieuws

Met laag bedoelt men meestal een gehalte van 4 nanogram per milliliter bloed of lager. Dat is met zekerheid een teken dat iemand geen prostaatkanker heeft. Een hogere PSA-waarde kan wijzen op prostaatkanker.

Er zijn echter zoveel factoren die de PSA-waarde kunnen beïnvloeden dat 1 enkel PSA-test nooit afdoende kan en mag zijn om prostaatkanker te diagnosticeren. Wanneer het gehalte aan PSA te hoog is bij u zal uw arts meestal een andere test aanbevelen om uit te sluiten dat u kanker heeft.

Een hoge PSA-waarde hoeft niet altijd slecht nieuws te betekenen

Er zijn veel factoren die de PSA-waarde kunnen beïnvloeden zoals een vergrote prostaatklier, infecties, een recente zaadlozing en nog veel meer. Deze factoren hebben niets van doen met prostaatkanker.
Een goedaardige vergrote prostaat wat enorm vaak bij oudere mannen voorkoopt is een van de meest voorkomende oorzaken voor een hogere PSA-waarde.

Redenen waarom PSA verhoogd kan zijn
Goedaardige prostaatvergroting (Benign Prostatic Hyperplasia,BPH): deze goedaardige aandoening komt heel vaak voor bij oudere mannen. Dit is geen groot probleem wat aangepakt moet worden, zoals dat wel bij prostaatkanker moet gebeuren.

Prostaatontsteking: een ontstoken prostaat (prostatitis) is de aandoening waarbij de prostaat ontstoken raakt na een infectie of iets dergelijks. Meestal is dit een plotselinge gebeurtenis die in korte tijd ook weer geneest. Sommige mannen hebben last van een chronisch ontstoken prostaat. In dit geval kan men, waar het om een bacteriële ontsteking gaat behandelen met antibiotica. Of met de speciale probiotica zoals Fem Dophilus, die vrouwen inzetten bij hardnekkige blaasontsteking.

Biopsie: mannen die onlangs een biopsie van de prostaat hebben ondergaan zullen een kunstmatig verhoogde PSA-waarde krijgen. Mede daarom zullen de meeste artsen als eerste bloed afnemen voor een PSA-test voorafgaand aan een biopsie.
Een na een biopsie zullen ze een paar weken wachten voor er opnieuw een PSA-test zal worden uitgevoerd om er zo van verzekerd te zijn dat de PSA-waarde terugzakt naar het normale niveau.

Recente zaadlozing: een ejaculatie kan de PSA-waarde ook tijdelijk verhogen. Mede daarom raden artsen aan om de 2-3 dagen voorafgaand aan de test niet seksueel actief te zijn.

Rectaal onderzoek: ook rectaal onderzoek kan de PSA-waarde laten verhogen, daarom moet voorafgaand aan zo'n onderzoek eerst bloed worden afgenomen voor een PSA-test.

Wielrennen: bij sommige onderzoek blijkt dat hard fietsen de PSA-waarde voor korte tijd kan verhogen. Daarom is het ook aan te bevelen dat u zich niet bovenmatig inspant bij het fietsen in de dagen voorafgaand aan een PSA-test.

Een vals-positief resultaat
Het is zelfs mogelijk om een vals-positief resultaat te krijgen, dwz. dat het onderzoek als uitslag geeft dat er een hoge concentratie aan PSA is, terwijl dat niet het geval is.
Wanneer zonder plausibele reden uw PSA-waarde verhoogd is zal uw arts meestal nog een tweede PSA-test laten uitvoeren.
Andere oorzaken voor een verhoogde PSA-waarde zijn bijvoorbeeld een recente urineweginfectie, het gebruik van een catheter (om de blaas te legen bij mannen die moeite hebben met urineren) of een recente cytoscopie, waarbij met een piepklein cameraatje de blaas wordt bekeken).

Wanneer sprake is van een verhoogde PSA-waarde zal uw arts eerst andere oorzaken proberen uit te sluiten of te genezen, zoals dat een bestaande infectie wordt behandeld en u dan over een paar weken of maanden nog een keer onderzoeken om te zien of de PSA-waarde is gedaald.

Andere risicofactoren zijn ook belangrijk

Wanneer de PSA-waarde hoog is zal uw arts ook naar andere risicofactoren kijken om te beslissen of het nodig is om meer onderzoeken te ondergaan. Deze risicofactoren zijn ras (zwarte mannen lopen een groter risico dan witte mannen), leeftijd (het risico op prostaatkanker neemt toe met de leeftijd) en familiegeschiedenis.

Wanneer het risico op prostaatkanker klein is, dwz. er zijn geen aanvullende risicofactoren en rectaal onderzoek wijst geen abnormale prostaatvergroting aan, kan de arts besluiten om geen biopsie te laten doen en er alleen voor kiezen om een paar maanden later nog een tweede PSA-test uit te voeren.

Een biopsie wijst zelden op kanker
Wanneer er een biopsie wordt gedaan met de prostaat, wordt door middel van een holle naald een kleine hoeveelheid weefsel afgenomen van uw prostaat.
In 3 op de 4 biopsies bij mannen met een hoge PSA-waarde bijkt geen sprake te zijn van prostaatkanker, zo bleek uit een grootschalig onderzoek. Bovendien blijkt een biopsie in 3% van de gevallen te leiden tot een prostaatinfectie.

Experts zijn het niet met elkaar eens
De meeste experts zijn het er over eens dat het goed is om op je 50e met een PSA-test te beginnen en mogelijk al op je 40e als er een familiegeschiedenis is van prostaatkanker.
De huidige richtlijnen zeggen echter dat het niet nodig is om überhaupt een PSA-test te laten doen, tenzij u sterke aanwijzingen heeft dat er sprake kan zijn van prostaatkanker, maar dat kan voor sommigen te laat komen.
Men is het er wel over eens dat de PSA-test eigenlijk geen goede testmethode is en er een vervanging voor moet komen, idealiter in de vorm van een urinetest.

Testen kan een behoorlijke kras geven op je ziel
Zelfs wanneer de uitslag van een biopsie kanker uitsluit kan je er toch nog door aangeslagen worden. Uit een onderzoek waar mannen tot 3 maanden na de uitslag van een onderzoek gevolgd worden, bleek dat deze mannen desondanks toch angstig waren geworden en een flink aantal had ook last van depressieve gevoelens.

Gezonde mannen boven de 75 hoeven zich niet meer te laten testen
Wanneer je 65 bent loont het nog om regelmatig een PSA-test te ondergaan, ook wanneer je je gezond voelt.
Maar ben je eenmaal ouder dan 75 en was je tot nog toe steeds gezond met een normale PSA-waarde, dan is doorgaan met een test niet meer nodig, omdat vrijwel iedereen die dan nog prostaatkanker krijgt, niet aan prostaatkanker zal overlijden maar aan iets anders.

De snelheid waarmee de PSA-waarde stijgt is belangrijk
Artsen kijken vooral naar de snelheid waarmee de PSA-waarde stijgt om te bepalen of iemand nader onderzoek behoort te ondergaan. Mannen, die een verhoogde PSA-waarde hebben en in de gaten worden gehouden, komen in aanmerking voor nader onderzoek als hun PSA-waarde meer dan 0,75ng/ml per jaar stijgt.

Of u zich wel of niet laat testen is aan u
Wanneer u zich geen zorgen maakt of u prostaatkanker heeft, maar wel zorgen over de mogelijke nevenverschijnselen van een onderzoek en behandeling, kan het een idee zijn om zo'n onderzoek niet te ondergaan.
Wanneer u zich minder zorgen maakt over de nevenverschijnselen en zich wel afvraagt of u een tumor heeft, vooral omdat u familieleden heeft met prostaatkanker, dan is het zeker een goed idee om u wel te laten onderzoeken.

Hoe houd ik de prostaat gezond?
Zoals met alle tumoren is het verlagen van de blootstelling aan vrije radicalen (roken!) en het verhogen van de hoeveelheid anti-oxidanten uit groenten en fruit de beste manier om de ontwikkeling van tumorcellen af te remmen.
Specifiek voor de prostaat blijken de volgende kruiden baatgevend te zijn: brococoli, groene thee, lycopeen en zaagbladpalmbes.
Vlak ook de essentiële mineralen niet uit, met name selenium en zink zijn belangrijk om de prostaat gezond te houden.

Aan artikel gerelateerde producten

Get every new article on your mail