Wat zijn hersengolven?

Wat zijn hersengolven?

Terwijl u deze zin leest, zullen er duizenden hersengolven door uw brein spoelen. Deze elektrische hersengolven waren rond in het brein op elke seconde van de dag, waardoor zenuwcellen met elkaar kunnen communiceren terwijl we lopen, praten, denken en voelen.

Maar wat is eigenlijk een hersengolf? Een “hersengolf” houdt in dat er ritmische veranderingen plaats vinden in de elektrische activiteit van een groep zenuwcellen. Wanneer meerdere zenuwcellen tegelijk een elektrische impuls afvuren, is sprake van een verandering in de vorm van een golf omdat hele groepen zenuwcellen tegelijkertijd geprikkeld worden, stil vallen en weer opnieuw geprikkeld worden wat een golfvormig patroon oplevert.
In elk menselijk wezen komen 5 soorten hersengolven voor. Op vrijwel ieder moment van de dag kunnen er 5 verschillende hersengolven door het brein spoelen, ieder met een specifieke golflengte, die in verschillende banden worden gegroepeerd, te weten alfa, theta, beta en gamma golven, die elk een specifieke eigen taak kennen.
Deze ritmische activiteit blijkt de ideale manier te zijn om alle informatie die onze zintuigen prikkelen te organiseren. Elke zintuigprikkel die we voelen, variërend van het kietelen van een wollen trui tot het trillen van de smartfoon, zorgt voor een golf van zenuwsignalen.

Hersengolven kunnen duidelijkheid scheppen in de elektrische storm van prikkels door alle activiteit die met 1 soort prikkel samenvalt, te synchroniseren tot een enkele golflengte. Deze woorden op een pagina krijgen de ene golflengte toebedeeld terwijl andere prikkels een andere golflengte krijgen toebedeeld.
Hierdoor kunnen hersencellen zich concentreren op de golflengte die voor een bepaalde taak van belang is en prikkels met een andere golflengte tijdelijk genegeerd worden. Dit lijkt sterk op de manier waarop een radio een bepaalde golflengte uit de ‘lucht’ plukt om een specifiek radiostation door te geven.

Het kost moeite om signaal van ruis te onderscheiden en daarom is het gemakkelijker voor een zenuwcel A te ‘praten’ met zenuwcel B als de informatie dankzij synchronisatie gedeeld kan worden op de zelfde golflengte.
Aangezien informatie over wat de verschillende zintuigen waarnemen ook in verschillende hersendelen worden opgeslagen zoals bijvoorbeeld kleur en vorm, is het des te belangrijker dat signalen gesynchroniseerd worden doorgegeven. Een rode appel ziet u immers niet als een rood of rond voorwerp, het is dat allebei tegelijkertijd.

De ritmische activiteit van hersengolven zorgen ervoor dat alle prikkels exact tegelijkertijd aankomen bij een zenuwknooppunt. Hierdoor kunnen de ontvangende zenuwcellen alle signalen tegelijkertijd verwerken waardoor vele soorten informatie tegelijkertijd binnenkomen.
Wanneer zenuwcellen op dezelfde golflengte trillen, worden signalen van een zenuwprikkel tegelijkertijd afgehandeld als ze ook precies tegelijkertijd aankomen, zodat ze als 1 enkele prikkel worden opgevat.

Behalve dat ze informatie van verschillende soorten zenuwprikkels samenbundelen is de precieze eigenschap van hersengolven niet geheel duidelijk. Hoe beïnvloedt bijvoorbeeld de tijdsinterval van een golfritme de manier waarop we dingen zien, horen of onthouden?
Wat wel duidelijk is, is dat een bepaald soort hersengolf bepaalt wat wel en wat niet waargenomen wordt.
Wanneer vrijwilligers bloot gesteld werden aan heel snel pulserende lichtflitsen, bleek dat deze lichtflitsen alleen waargenomen werden als ze precies samenvielen met een specifieke hersengolf. Als de hersengolf op zijn hoogtepunt (piek) was en het om een alfa of theta golflengte ging, dan werd de lichtflits waargenomen. Maar als de flits samenviel met het dieptepunt (dal) van de hersengolf , dan niet. Zenuwcellen vuren kennelijk alleen als ze al in een geprikkelde staat verkeren.

In een ander experiment kregen vrijwilligers heel kort een bepaald woord te zien. Dit woord werd wèl herkend als de gamma-hersengolven precies tegelijkertijd piekten. Wanneer dat niet zo was, werd het woord niet bewust herkend. Kennelijk moeten hersengolven in alle verschillende hersendelen samenwerken om een woord te kunnen herkennen.

Het vermogen om herinneringen op te slaan is mogelijk wel de allerbelangrijkste functie van hersengolven. Klaarblijkelijk zijn er gamma-golven nodig om de stroom van opgeslagen informatie te beheersen, waarbij geldt dat golven met een lage golflengte oude herinneringen doorgeven, terwijl gammagolven van een hoge golflengte nieuwe informatie verwerken.
Gammagolven zijn betrokken bij het uitvoeren van ingewikkelde taken en kennisverwerving.
Gammagolven zijn belangrijk voor leren, onthouden en informatieverwerking. Men denkt dat de gammagolven, die opereren op een golflengte van rond 40 Hertz van belang zijn om zintuigelijke waarnemingen samen te binden, zodat nieuwe informatie wordt opgenomen.
Bij mensen met een beperkt verstandelijk vermogen en leermoeilijkheden, blijken gammagolven minder actief te zijn dan bij anderen, wat ook depressiviteit met zich meebrengt. Bij mensen waar gammagolven overactief zijn, is vaak sprake van overprikkeldheid en stress.

Bètagolven staan bekend als hersengolven met een hoge golfelengte maar een lage maximale uitslag (amplitude). Deze bèta golven komen voor als we wakker zijn en zijn betrokken bij bewuste denkprocessen, logisch nadenken en hebben een stimulerende werking.
Wanneer we precies genoeg betagolven ervaren, kunnen we ons concentreren en werktaken gemakkelijk afronden. Te veel hersengolven en we raken gestrest en overprikkeld.
De hogere golflengte van betagolven worden geassocieerd met een staat van alarm. Door het innemen van caffeïne of gebruik van een andere stimulant zal de activiteit van beta-golven toenemen. De snelle bèta golven zijn nodig om belangrijke taken uit te kunnen voeren zoals kritisch nadenken, schrijven, lezen en de omgang met andere mensen.
Wanneer er te veel bètagolven actief zijn, is sprake van een overmaat aan adrenaline en de onmogelijkheid te ontspannen. Te weinig en we gaan dagdromen en het leervermogen neemt drastisch af.

Alfagolven slaan de brug tussen het bewuste en het onderbewuste brein. Alfagolven zitten in de golflengte tussen bèta en thetagolven in. Alfagolven slagen erin om ons rustig te maken als dat nodig is en doen ons volledig ontspannen. Wanneer we gestrest raken, treedt er een verschijnsel op dat ‘alfablokkage’ heet. Dit gebeurt als er vrijwel alleen bètagolven actief zijn en vrijwel geen alfagolven.
Door overprikkeling blokkeren de bètagolven de aanmaak van alfagolven.
Een overmaat aan alfagolven is ook niet goed, we gaan dan dagdromen en kunnen ons niet concentreren op ons werk. Te weinig en we worden nerveus en kunnen niet slapen.

Thetagolven zijn actief als we slapen of aan het dagdromen zijn. Thetagolven stellen ons in staat om diepe en rauwe emoties te voelen. Met een te hoge activiteit van thetagolven worden mensen depressief en gemakkelijk manipuleerbaar omdat ze dan ook gemakkelijk gehypnotiseerd kunnen worden. Een voordeel van thetagolven is dat we hiermee onze intuïtie en creativiteit ontwikkelen en heel verbonden met Moeder Aarde. Thetagolven zijn ook belangrijk om een diepe en verkwikkende slaap te kunnen hebben. Zolang theta golven maar in heel geringe mate overdag actief zijn, is het een heel waardevol soort hersengolf.

En dan is er ook nog de deltagolf, die vooral bij babies en jonge kinderen wordt aangetroffen. Dit is de traagste soort golf en wordt afgegeven in zeer diepe slaap. Gedurende periode dat deltagolven actief zijn treedt de uiterste vorm van ontspanning en herstel op. Ze zijn betrokken bij lichaamsfunctie die buiten ons bewustzijn om geregeld worden zoals de hartslag en de spijsvertering. Dankzij de productie van deltagolven kunnen we ons volledig verkwikt en hersteld worden als we wakker worden uit een diepe slaap.
Deltagolven behoren niet in waaktoestand actief te zijn omdat dit inhoudt dat een mens dan niet bij bewustzijn is en niet kan nadenken. Helemaal geen of te weinig activiteit van deltagolven betekent dat het brein niet kan herstellen en de slaapkwaliteit er onder lijdt.

GABA

En wat heeft GABA (Gamma-Amino-Butyric Acid ofwel gamma-amino-boterzuur) te maken met hersengolven? GABA is de belangrijkste remmende of ontspannende neurotransmitter. Een gezonde hoeveelheid GABA in het brein leidt tot een afname van gevoelens van stress, nervositeit en slapeloosheid waardoor u uitgeruster wakker wordt.
GABA voorkomt dat nerveus makende zenuwprikkels bij de knooppunten van de hersenen aankomen omdat zogenaamde benzodiazepine receptoren opgevuld worden met GABA.
GABA vermindert ook de activiteit van bètagolven en laat het aandeel van alfagolven toenemen.
Een te lage concentratie aan GABA kan een groot aantal gezondheidsproblemen met zich meebrengen zoals nervositeit, paniekaanvallen, depressieve gevoelens, epileptische aanvallen, stress, slapeloosheid omdat het brein overuren draait, spierkrampen, hoge bloeddruk, PMS en zelfs een te droge huid en rimpels. GABA stimuleert de afgifte van spijsverteringsenzymen. Een te lage afgifte van spijsverteringsenzymen leidt tot een slechte spijsvertering, opgeblazen gevoel, winderigheid, obstipatie en een slechte opname van voedingsstoffen.

Glutamine

De belangrijkste leverancier voor lichaamseigen GABA is glutamine, wat er de voorloper van is. Glutamine wordt omgezet in glutaminezuur, wat de meest voorkomende lichaamseigen neurotransmitter is. Glutaminezuur is verantwoordelijk voor het aandachtig kunnen zijn, het geheugen, hersenenergie, leervermogen, het wakker blijven en de koolhydraatstofwisseling.
Glutaminezuur wordt vervolgens naar GABA omgezet, waarvoor een enzym nodig is dat om goed te functioneren, afhankelijk is van P5P (de biologisch beschikbare vorm van vitamine B6) evenals taurine en zink.

Theanine

Andere belangrijke voedingsstoffen die bij het omzettingsproces betrokken zijn, zijn theanine zoals in (groene) thee wordt aangetroffen evenals inositol en magnesium.
Theanine is een plantaardig aminozuur die alleen in thee aangetroffen wordt en dat het GABA-niveau in de hersenen kan laten toenemen, waardoor het aandeel van alfagolven toeneemt en GABA-receptoren gevoeliger worden. Uit onderzoek blijkt dat theanine nuttig is in de behandeling van overbezorgdheid en nervositeit en ook de slaap kan verbeteren omdat het de nadelige gevolgen van stress verzacht. Het is dus beter om als u onder druk staat een pot thee te zetten dan een pot koffie! Koffie kan te stimulerend werken en u te veel opjagen!

Inositol

Inositol is een B-vitamine die ook in staat blijkt om nervositeit en depressieve gevoelens te doen verminderen omdat het ervoor zorgt dat GABA zich beter kan hechten aan de benzodiazepine receptoren in het brein. Inositol kan ook helpen om serotonine-receptoren gevoeliger te maken en u beter te laten slapen.

Magnesium

Een tekort aan magnesium is schering en inslag in de westerse samenleving met maar liefst 80% van de vrouwen en 70% van de mannen die te weinig magnesium opnemen via de voeding. Magnesium heeft als eigenschap dat het zich bindt aan GABA-receptoren. Overbezorgdheid, nervositeit, paniekaanvallen, apathie, het onvermogen zich te concentreren, depressiviteit, slapeloosheid en irritaties kunnen allemaal een gevolg zijn van magnesiumgebrek. Dankzij extra magnesium kan ook de duur en de kwaliteit van de slaap verbeteren.

Get every new article on your mail